Merijn Kavelaars

Ontvlucht zijn comfortzone

Schilderkunstenaar Merijn Kavelaars (33) gaat zich uitleven op de backstage van Shelter. Hij laat zich daarvoor inspireren en leiden door het doordenderende ritme van elektronische muziek. Stichting N8BM A’DAM zoekt hem op als hij zich een paar dagen in de Amsterdamse club terugtrekt.

Het werk van de in Shanghai woonachtige Kavelaars is op het eerste oog vriendelijk en toegankelijk. Met abstracte details probeert hij de randen van de verbeelding op te zoeken. Volgens Kavelaars heeft zijn werk een aantal kijkbeurten nodig voordat je doorhebt wat je eigenlijk ziet. “Het zijn persoonlijke boodschappen die ik niet direct wil delen, maar wat er tijdens het maakproces vaak wel uitkomt.”

Zijn speelse stijl en explosieve gebruik van kleuren en vormen doet denken aan graffitikunstenaar en schilder Jean-Michel Basquiat — niet geheel toevallig ook een groot inspiratiebron voor Kavelaars, net als Keith Haring en Cobra (avant-gardebeweging waartoe o.a. Karel Appel behoort). Maar ook kunstenaars in spé trekken zijn aandacht, vertelt Kavelaars als hij op zijn telefoon een waskrijttekening van zijn driejarig zoontje laat zien. “Dit vind ik nou ècht inspirerend.”

Lost in translation
In 2013 had Kavelaars last van een blokkade op zijn creativiteit. Het lukt hem niet om in Amsterdam iets uit zijn handen te krijgen; er moest iets radicaals gebeuren. Een uitnodiging om in Shanghai zijn werk te exposeren komt als geroepen. Kavelaars besluit om voor twee maanden de sleur in de hoofdstad te verlaten en in Shanghai aan de tentoonstelling te werken. De nieuwe omgeving heeft een goede uitwerking op zijn ontwikkeling en hij blijft na een geslaagde expositie in Shanghai wonen. Maar eenmaal verhuist wordt hij overvallen door eenzaamheid. “Er was daar niks tastbaars van mij. Ik sprak de taal niet eens; I was lost in translation.”

Zodra ik in mijn comfortzone kom en niet meer wordt geprikkeld moet ik weg

Dat veranderd wanneer hij door een sloopbuurt achter zijn huis wandelt. Kavelaars, die op dat moment nog geen atelier heeft, ziet allerlei mogelijkheden met de muren van een half-verwoest pand. Daarop experimenteert hij voor eerst met het beschilderen van grote oppervlaktes. Tijdens het maken van de muurschilderingen raakt hij in vervoering van de bewegingsvrijheid, waarbij hij niet langer gebonden is aan de beperkte afmetingen van een canvas. Kavelaars stort zich op het van top tot teen beschilderen van het pand en neemt uiteindelijk de hele buurt onder handen. “Dat was toen echt mijn houvast: het was iets van mij.”

De muurschilderingen vormen een openluchtexpositie en Kavelaars nodigt mensen uit voor een verrassingsrondleiding langs zijn werken. Helaas is het zover nooit gekomen: drie dagen voor de tour was alles verwoest.

Prikkels
Tegenwoordig woont Kavelaars afwisselend in Shanghai en Amsterdam. “Ik zit nu zo’n vier maanden in Nederland en heb alweer de kriebels om weg te gaan. Andersom heb ik dat ook in Shanghai. Zodra ik in mijn comfortzone kom en niet meer wordt geprikkeld moet ik weg.”

In aanloop naar Nacht voor de Nacht pakt Kavelaars de backstage van Shelter aan. De club in Amsterdam-Noord werkt vaker met kunstenaars: maandelijks verzorgt een andere maker het artwork dat online en op straat te zien is, en onlangs presenteerden studenten van het Sandberg Instituut hun afstudeerproject in Shelter. Een samenwerking met Kavelaars stond hoog op het verlanglijstje van Merijn van den Heuvel (directeur Shelter), toch koste het bijna een jaar plannen tot er in beide agenda’s een gaatje gevonden was.

Het is een ontlading: ik kan me hier letterlijk opsluiten en mijn hoofd leeg maken

In een compleet gewitte ruimte is Kavelaars begonnen aan zijn kunstwerk. Samen met Van den Heuvel zocht hij naar invulling voor de ruimte. Kavelaars: “Het staat in volledig contrast met de rest: Shelter is een strakke club en op deze manier laten we ook de ander kant zien.”

Tijdens het schilderen staat er elektronische muziek op. Zonder muziek kan hij niet werken: het repetitieve ritme helpt hem om in een bepaalde flow te komen. “Ik luister niet naar een boodschap of tekst, maar naar het gevoel dat gecommuniceerd wordt. Ik focus me op de herhaling en ga daar in mee, als een motor die doordraait creëert het werk zich eigenlijk vanzelf.”

Dat specifieke proces staat ook centraal in het werkt dat Kavelaars voor Shelter gaat maken. De verschillende kleuren en vormen op de muur kunnen gelezen worden als een abstract muziekstuk. Kavelaars: “Ik ben blij dat ik dit in Shelter kan doen. Het is een ontlading: ik kan me hier letterlijk opsluiten en mijn hoofd leeg maken. Het geeft me goede energie om dadelijk weer terug naar Shanghai te gaan.”

Nacht voor de Nacht 25 februari 2017 ShelterShelter doet mee aan Nacht voor de Nacht.
Bekijk hier het programma.

Merijn Kavelaars. Foto Raymond van Mil